جهان‌شمولی نقطه وحدت

24 ژانویه, 2025
 
نویسنده: آن بُدار

« هر کس تمام ادیان را محترم شمرد، مرامش بر حق است.» « ادیان در فروعات با هم فرق دارند وگرنه اصل راه و مقصد در تمام ادیان یکی است.» (برگزیده، گ ۳۳ و ۳۶)

«در مکتب حقیقت، هیچ مذهبی فرق نمی‌کند. هیچ نژاد و رنگی مطرح نیست و فرقی هم بین اناث و ذکور نیست.» (برگزیده، گ ۲۱۴)

اندیشهٔ استاد الهی بر معنویتی جهان‌شمول استوار است؛ معنویتی که قادر است از هر نوع تعصب دینی، قومی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی فراتر رود. زیرا این نگرش ملهم از مفهوم یگانگی مطلق خداوند است، یگانگی‌ای که تفرقه، تجزیه و تصرف در آن جایگاهی ندارد. این معنویت انسان‌ را ترغیب می‌کند که ازهرگونه نگرش انحصارگرایانه به حقیقت دوری کند، چرا که چنین نگرشی حقیقت را به بستری برای افراط‌ گرایی می‌کشاند، افراط‌گرایی‌ای که ریشه در اشتیاق کورکورانه و جهل دارد و نه معنویتی کاربردی.

تأکید بر توحید در آثار و زندگانی استاد الهی به چنان جایگاهی رسیده است که در گفتاری می‌گوید:

«موحد محض، کسی است که جز خدا چیزی نبیند و هر جا نگاه کند خدا ببیند…. احول بین (دوبین) معنوی بدتر از کور باطن است.» (برگزیده، گ ۳۶۸ )

کسی که معنای حقیقی وحدانیت الهی را درک می‌کند، خود را می‌شناسد، خدا را می‌شناسد و دیگر هیچ اسراری در خلقت برایش باقی نمی‌ماند.
استاد الهی همانطور که در مناجات خود بیان می‌کند حقیقت رادر «نکته وحدت» یافته است. رسیدن به مرحلهٔ وحدت، مرتبه‌ای نهایی است که در آن فکر دیگر متفرق و پراکنده نیست، فرد خود به خود از مرحله دعا و مناسک ظاهری فراتر می‌رود.

خداوند یکتا، نظم‌دهنده‌ی جهان‌ها، خالق کل مخلوق، «ایجاد کننده‌ی ممکن و موجود» همانی است که استاد الهی در تمام دوران زندگی‌اش «به قطع و یقین» به او ایمان داشت و لحظه‌ای از تلاش در انجام وظیفه در راه اوغافل نشد.

اجرای دستورات خداوند، و بهره‌مند کردن دیگران از نعمات او و آموزش راهی که به یکتا منتهی می‌شود، به علاوه، جوهرکشی ادیان مختلف،، عصاره زندگی این استاد ایرانی را تشکیل می داد، استادی که کاملا با اولوهیت عالم‌گیر همسو بود:

« هر جا صدای خدا می‌شنوید احترام کنید، استقبال کنید، فیض بگیرید و کار نداشته باشید کیست و کجاست و چکاره است؟ من و تو نکنید، زیرا هدف یکی است.» (برگزیده، گ ۳۴۶)

به تمام ادیان باید احترام گذاشت، زیرا حقیقت آن‌ها یکی و اصول بنیادین‌شان یکسان است. ادیان تنها در فروعات فرق می‌کنند، و شیوه‌های عبادات و آیین‌ها ممکن است متفاوت باشند، اما اصول الهی تغییر نمی‌کنند.

نتیجهٔ این دیدگاه، اخلاقی جهانی است که بر اساس آن بهترین عبادت این است که دیگران را به راه راست۱ هدایت کنید؛ «راه راست یعنی نه افراط باشد نه تفریط.» ( آثارالحق ج۱، گ ۲۹۲)

******************




۱ – «راه راست راهی است که در آن حد افراط و تفریط زندگانی دنیا و عقبا از بین می‌رود، خیر الامور اوسطهاست. مستقیم که شد راست است و راست که شد حق است.» (آثارالحق ج ب، گ ۱۰۷۸). راه راست، یعنی نه افراط باشد نه تفریط. در کار و امور چنان باش که نه خودت ناراحت بشوی و نه دیگران را ناراحت کنی. ( آثارالحق ج۱، گ ۲۹۲)